Een machtige koning verliest zijn beheersing door liefde. Hij kleedt zich uitbundig, paradeert voor de spiegel en flirt alsof hij geen koning waardig is. Dan realiseert hij zich dat hij niet zijn geliefde in de spiegel ziet, maar zichzelf.
Dit is de dans Topeng Kelana – een meesterlijke uitbeelding van hartstocht, ijdelheid en zelfreflectie. Lees verder en ontdek het verhaal van koning Kelana Sewandana, de roodmaskerige heerser uit Bantar Angin wiens obsessie voor prinses Dewi Sekartaji hem bijna te gronde richt.
Koning Kelana Sewandana#
Koning Kelana Sewandana is de koning van de streek Bantar Angin en is hevig verliefd op prinses Dewi Sekartaji, de dochter van de koning van Kediri.
Het karakter van de dans#
Hevig verliefd op haar verliest Kelana zijn beheersing en gedraagt zich een koning onwaardig. Hij flirt, kleedt zich uitbundig en paradeert heen en weer voor de spiegel. Dan realiseert hij zich dat hij niet Dewi Sekartaji in de spiegel ziet, maar zichzelf.
Ontstaansgeschiedenis en uitvoeringsvormen#
Deze populaire dans komt in vele vormen voor. De hier vertoonde versie is gebaseerd op de STSI (de naam van het conservatorium Surakarta) en komt uit de jaren tachtig. Alle versies van deze dans maken gebruik van veelal dezelfde stukken muziek. De oorspronkelijke versie van deze dans werd in pelog uitgevoerd, maar tegenwoordig ook in een aanpassing voor de slendro-toonsoort.
Het masker en kostuum#
Koning Kelana Sewandana draagt een felrood masker. De rode kleur heeft de betekenis van zeer dapper en machtig te zijn en is inderdaad in overeenstemming met het karakter van de koning zelf. Het rode masker symboliseert een menselijke ziel die wordt beheerst door hartstocht, ongeduld, haat en opvliegendheid.
Het kostuum van koning Kelana Sewandana beschrijft het karakter van een koning: wijs, gerespecteerd en met hoge autoriteit. De dans wordt gerekend tot de heldhaftige dansen (wireng) en toont leiderschapskenmerken zoals glorie, autoriteit, daadkracht en energie.
Verklarende woordenlijst#
| Term | Betekenis | Relevant in |
|---|---|---|
| Bantar Angin (Bantarangin) | Streek of koninkrijk waarover koning Kelana Sewandana regeert; gelegen in de regio Ponorogo | Topeng Kelana |
| Dewi Sekartaji | Prinses van Kediri; dochter van de koning van Kediri; ook bekend als Candra Kirana of Dewi Sanggalangit | Topeng Kelana, Panji |
| Kelana Sewandana (ook Klana Sewandana) | Koning van Bantar Angin; hevig verliefd op Dewi Sekartaji; draagt een felrood masker | Topeng Kelana |
| Panji Asmorobangun | Prins van Jenggala; de held van de Panji-verhalen; uiteindelijke overwinnaar op Kelana Sewandana | Topeng Kelana, Panji |
| Pecut Samandiman | Magische zweep (wapen) van koning Kelana Sewandana | Topeng Kelana |
| pelog | Een van de twee stemsystemen (toonsoorten) van de Javaanse gamelan | Topeng Kelana |
| slendro | Een van de twee stemsystemen (toonsoorten) van de Javaanse gamelan | Topeng Kelana |
| STSI | Sekolah Tinggi Seni Indonesia (conservatorium van Surakarta); instelling die de hier vertoonde versie van de dans heeft vastgelegd | Topeng Kelana |
| Topeng Kelana | Maskerdans die het karakter van koning Kelana Sewandana uitbeeldt | Topeng Kelana |
| wireng | Heldhaftige dans; categorie waarin de Topeng Kelana-dans valt | Topeng Kelana |
