Dames

Hier vind je veel gebruikte dames attributen voor gebruik in Javaanse hofdansen. In totaal kunnen zo rond de 30-40 attributen per dans worden gebruikt. Hét klassieke patroon voor de danskleding is van het type parang rusak - oftewel patronen van hakmessen. In de kain (omslagdoek) vind je die vaak gestyleerd terug.

Ira-irahan
Ira-irahanmore_vert
Ira-irahanclose

De Ira-irahan is een hoofdtooi die om het hoofd wordt gedragen. Vaak wordt deze hoofdtooi gecombineerd met een kondé, kam, veer en kembang goyang. Deze Ira-irahan wordt gebruikt in o.a. de dans Suka Retna.

Kain samparan
Kain samparanmore_vert
Kain samparanclose

Gebatikte lap voor het onderlijf en om de benen geslagen met sleep. De patronen zijn vaak in lèrèng (schuin gestreept) parang rusak (gebroken hakmessen) of cindé (zijden bloemmotief).

Kalung
Kalungmore_vert
Kalungclose

Halsketen. Een ketting bestaande één of drie halve maantjes.

Kalung kembang
Kalung kembangmore_vert
Kalung kembangclose

Bloemen ketting. Omgeslagen ketting bij de heup en nek voor Gambyong dansen.

Kembang goyang
Kembang goyangmore_vert
Kembang goyangclose

Een Kembang Goyang (trilbloem) is onderdeel van de hoofdversiersel voor een Kondé (haarstuk). Gebruikelijk is om een oneven aantal toe te passen, dus 3, 5 of 7 stuks.

Kemben
Kembenmore_vert
Kembenclose

Vrouwenborstkleed. Bovenlijf kleding uit één stuk. Een sampur wordt als riem gebruikt.

Kondé
Kondémore_vert
Kondéclose

Stijf opgerolde haarwrong. Voor de achterkant van het hoofd en versierd met sieraden zoals kembang goyang.

Mekak
Mekakmore_vert
Mekakclose

Keurslijf. Bovenlichaam bekleding inclusief opzetstuk (penutup), èpèk (ceintuur) timang (gesp).

Sisir
Sisirmore_vert
Sisirclose

De Kam is een haarversiersel en wordt vlak in het haar boven het hoofd gestoken.

Heren

Hier vind je veel gebruikte heren attributen voor gebruik in Javaanse hofdansen. In totaal kunnen zo rond de 31 attributen per dans worden gebruikt. Hét klassieke patroon voor de danskleding is van het type parang rusak - oftewel patronen van hakmessen. In de kain (omslagdoek) vind je die vaak gestyleerd terug.

Baju Gathotkaca
Baju Gathotkacamore_vert
Baju Gathotkacaclose

Bovenkleding voor Gathotkaca met kenmerkende grote ster in het midden.

Binggel
Binggelmore_vert
Binggelclose

Enkelband. Ook gelang kaki. In enkele rij uitgevoerd voor Putra alusan. De dubbele uitgevoerde is voor Putra gagahan. De karakter Dhayung uit de dans Menak Jingga Dhayung draagt een enkelband uitgevoerd in enkele rij met belletjes.

Boro-boro samir
Boro-boro samirmore_vert
Boro-boro samirclose

Boro-boro Samir zijn twee aparte zakken die aan de zijkant worden gedragen. Boro-boro aan de linkerkant (dubbel) en Samir (enkel) aan de rechterkant. Oorspronkelijk droegen alleen dansers afkomstig van de kratons zelf - dus adellijke personen - de Boro-boro.

Brengos
Brengosmore_vert
Brengosclose

Snor. Voor Putra gagahan karakters.

Celana
Celanamore_vert
Celanaclose

Driekwart lange broek van fluweel (bludru) of katoen-zijde (cindé) in diverse kleuren. Putra alusan figuren dragen meestal zwart, groen, blauw of paars. Putra gagahan figuren dragen meestal rood of zwart.

Dhadha
Dhadhamore_vert
Dhadhaclose

Borsthaar. Voor Putra gagahan karakters.

√ąp√®k timang putra
√ąp√®k timang putramore_vert
√ąp√®k timang putraclose

Ceintuur met gesp. Het ceintuur wordt over de sabuk gedragen en steekt circa een duimdkte boven de rand uit.

Kalung kaci
Kalung kacimore_vert
Kalung kaciclose

Katoenen halsketen. De Kalung (kraag) is een optionele basisaccessoire.

Probo
Probomore_vert
Proboclose

Probo zijn vleugels en worden gedragen door Karna, Gambir Anom en Gathot Kaca.

Sabuk
Sabukmore_vert
Sabukclose

De Sabuk is een meterslange buikband en onderdeel van het basiskostuum en wordt over de stagen en ka√Įn gedragen.

Uncal
Uncalmore_vert
Uncalclose

De Uncal is een schaamplaat die voor de schaamstreek wordt gedragen. De Uncal is onderdeel van het basis herenkostuum.

Dames en heren

Gemeenschappelijke attributen met een heren en dames variant. Sommige attributen zijn voor dames en heren identiek, zoals de ‚Äėsumping‚Äô en ‚Äėstag√®n‚Äô, of zijn er kleine verschillen.

Anting-anting
Anting-antingmore_vert
Anting-antingclose

Oorhanger

Bros
Brosmore_vert
Brosclose

Broche om sampur te fixeren.

Cincin
Cincinmore_vert
Cincinclose

Ring.

√ąp√®k timang putri
√ąp√®k timang putrimore_vert
√ąp√®k timang putriclose

Ceintuur en gesp. Het vrouwenceintuur is asymmetrisch van vorm en de gesp heeft een ovale vorm.

Gelang tangan
Gelang tanganmore_vert
Gelang tanganclose

Armbanden.

Kain
Kainmore_vert
Kainclose

Gebatikte lap voor het onderlijf en om de benen geslagen. De patronen zijn vaak in lèrèng (schuin gestreept) parang rusak (gebroken hakmessen). Putri en Alusan putra karakters dragen vaak kleine tot middelgrote patronen. Putra gagahan karakters dragen grote patronen. Ook zijn er kains in modang (effen) gedragen door Putra gagahan karakters.

Kelat bahu putra
Kelat bahu putramore_vert
Kelat bahu putraclose

De Kelat Bahu Putra wordt op de bovenarmen gedragen met de kop naar boven kijkend. De figuren zijn dierlijke mythologische afbeeldingen

Kelat bahu putri
Kelat bahu putrimore_vert
Kelat bahu putriclose

De Kelat Bahu Putri is een arm-ornament. De afbeelding stelt een mythologisch dier voor. Dit is een onderdeel van een vrouwen basiskostuum als de dans een dans afbeeld uit de Wayang of andere verhalen, bv. Srikandi Burisrawa. Moderne choreografie√ęn gebruiken geen Kelat Bahu, bv. in de liefdesdans Enggar-enggar.

Plim
Plimmore_vert
Plimclose

De Plim wordt onderaan de mannen- of vrouwenhoofdtooi bevestigd en stelt een haarzak voor. Al het (lange) haar van de danser(es) wordt dus in de plim geplaatst. Als het haar vrij wordt gedragen, dan draagt de danser(es) geen plim.

Ranté
Rantémore_vert
Rantéclose

Ketting. De Ketting is er in vele variaties. Soms bestaande uit drie onderdelen.

Sampur
Sampurmore_vert
Sampurclose

Danssherp. In vele uitvoeringen zoals cindé (gebloemd zijdeweefsel), polos (één kleur), tumpulan (driehoeksmotief), pelangi (bont) met of zonder payetten, kralen (moté) of franje (rontek). Putri en Putra alusan karakters dragen meestal de kleuren oranje, geel, groen, blauw, wit of paars. Putra gagahan dragen meestal de kleuren rood, groen, blauw of geel.

Stagen
Stagenmore_vert
Stagenclose

De stag√®n wordt onder de Sabuk gedragen en is dus onzichtbaar. Het is een meterslange buikband en houdt de ka√Įn, boro-boro en samir bij elkaar. Daarnaast geeft het stevigheid aan de rug.

Sumping
Sumpingmore_vert
Sumpingclose

Sumpings zijn oorversierselen die over de oorschep worden gedragen. De afbeeldingen zijn dierlijke mythologische figuren. De Sumping is onderdeel van het basis herenkostuum.

Maskers

Een Middenjavaanse dansmasker (topeng) beeldt een gestileerd gezicht af. Vroeger waren de Javaanse dansmaskers herkenbare menselijke gezichten, maar sinds de islamisering mochten er geen menselijke afbeeldingen worden getoond. Balinese maskers daarentegen zijn natuurgetrouwe afbeeldingen. Hun Hindoe-religie verbiedt dat niet.

Topeng Gunungsari
Topeng Gunungsarimore_vert
Topeng Gunungsariclose

De Topeng Gunungsari kenmerkt zich door het witte gelaat.

Topeng Klana
Topeng Klanamore_vert
Topeng Klanaclose

De Topeng Kelana kenmerkt zich door het rode gelaat.

Topeng Panji
Topeng Panjimore_vert
Topeng Panjiclose

De Topeng Panji kenmerkt zich door het blauwe gelaat. Soms wordt deze topeng ook in het groen uitgevoerd.

Hoofdtooien

Elke Javaanse hofdans is voorzien van een hoofdtooi (Ira-irahan). Afhankelijk van de type dans, draagt de danser(es) een ander hoofdtooi. De karakters in javaanse dansen worden gedanst met verschillende hoofdtooien die een bepaald karakter uitbeelden. Hoofdtooien zijn er dan ook in verschillende soorten. De zwarte krul beeldt over het algemeen het haar uit en het haarzakje of de diadeem houdt het haar (gestyleerd) bijeen. Sommige hoofdtooien beelden een kroon uit, zoals een (‚ÄėMahkota‚Äô) of een pruik bij maskerdansen (‚ÄėTekes‚Äô).

Ira-irahan Abimanyu
Ira-irahan Abimanyumore_vert
Ira-irahan Abimanyuclose

Deze Ira-irahan wordt onder andere gebruikt bij de dans Wiropratama (als Abimanyu).

Ira-irahan Arjuna
Ira-irahan Arjunamore_vert
Ira-irahan Arjunaclose

Hoofdtooi voor de Mahabharata karakter Arjuna.

Ira-irahan Burisrawa
Ira-irahan Burisrawamore_vert
Ira-irahan Burisrawaclose

Hoofdtooi van een rover, o.a. bij Srikandi Burisrawa.

Ira-irahan Dhayung
Ira-irahan Dhayungmore_vert
Ira-irahan Dhayungclose

Ira-irahan van Dhayung. Dhayung is de knecht van Menak Jingga. Deze heeft rondingen aan de voorkant.

Ira-irahan Dursosono
Ira-irahan Dursosonomore_vert
Ira-irahan Dursosonoclose

Hoofdtooi voor Dursosono of Suyudono. Ook eventueel te gebruiken voor Karna of Menak-Jingga met extra schelmplaat.

Ira-irahan Gambiranom
Ira-irahan Gambiranommore_vert
Ira-irahan Gambiranomclose

Hoofdtooi voor Gambiranom (de zoon van Arjuna). Met extra opzetstuk ook te gebruiken voor Gathotkaca.

Ira-irahan Gathotkaca
Ira-irahan Gathotkacamore_vert
Ira-irahan Gathotkacaclose

Hoofdtooi voor Gathotkaca karakter.

Ira-irahan Menak Koncar
Ira-irahan Menak Koncarmore_vert
Ira-irahan Menak Koncarclose

Ira-irahan voor o.a. de dansen Enggar-enggar en Karonsih voor de Panji karakter.

Ira-irahan Pamungkas
Ira-irahan Pamungkasmore_vert
Ira-irahan Pamungkasclose

Ira-irahan voo o.a. de dans Pamungkas. Deze heeft een gekartelde voorkant.

Ira-irahan Sinta
Ira-irahan Sintamore_vert
Ira-irahan Sintaclose

Ira-irahan voor o.a. Sinta, Enggar-enggar en Driasmara.

Ira-irahan Srikandi
Ira-irahan Srikandimore_vert
Ira-irahan Srikandiclose

De hoofdtooi van Srikandi, Ira-irahan Srikandi, kenmerkt zich door de grote schelm aan de achterkant van de hoofdtooi.

Ira-irahan Tekes
Ira-irahan Tekesmore_vert
Ira-irahan Tekesclose

De dansen Topeng Gunungsari, Topeng Kelana en Eko Prawiro gebruiken deze hoofdtooi. Tekes is een soort van pruik (bij maskerdansen).

Ira-irahan Tropong
Ira-irahan Tropongmore_vert
Ira-irahan Tropongclose

Deze Ira-irahan wordt onder andere gebruikt bij de dans Sancaya Kusumawicitra. De zwarte variant door de alusan (o.a. Kresna, Kusumawicitra) danser en de rode door de gagah danser (o.a. Sancaya, Rahwono). Daarnaast draagt Rama of Setejo een groene variant.

Wapens

Wapens zijn vaak gestyleerd en nep. Zo zijn danskrissen niet scherp om verwondingen te voorkomen. Over het algemeen zijn vrouwenwapens wat kleiner en verfijnder dan wapens die heren gebruiken bij de Javaanse hofdansen.

Dadhap
Dadhapmore_vert
Dadhapclose

De Dadhap is een slagwapen die gebruikt wordt bij vechtdansen, zowel door heren als door vrouwen. Op de Dadhap wordt een kulitbovenstuk geplaatst. Soms is dit de levensboom (afbeelding links), maar soms ook wayangfiguren als Arjuna (midden) en Kresna (rechts). Deze laatste twee versierselen wordt gebruikt bij de dans Karna Tinanding.

Gada
Gadamore_vert
Gadaclose

Knots. Slagwapen in combinatie te gebruiken met tameng (schild).

Keris putra
Keris putramore_vert
Keris putraclose

De Keris Putra wordt aan de achterkant gedragen en in de Sabuk gestoken. Vaak wordt de kris versierd met bloemen, de kembang keris.

Keris putri
Keris putrimore_vert
Keris putriclose

De vrouwelijke variant van de kirs, Keris Putri, is kleiner dan de herenvariant. De kris wordt in tegenstelling tot de heren, aan de voorkant gedragen

Panah bendhong gendhéwa
Panah bendhong gendhéwamore_vert
Panah bendhong gendhéwaclose

Pijlen (panah), pijlenkoker (bendhong) en boog (gendhéwa). Bij gevechtsdansen draagt de danser aan de achterkant een pijlenkoker met pijlen en boog in de hand.

Tameng
Tamengmore_vert
Tamengclose

Schild. Te gebruiken bij gevechtsdansen ter verdediging. In combinatie met gada (knots) of machète.